เสียงจากไรเดอร์ ในวันที่งานไม่แน่นอน แต่ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นทุกวัน

เสียงจากไรเดอร์ ในวันที่งานไม่แน่นอน แต่ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นทุกวัน

“ค่ารอบลดลง แต่ค่าครองชีพสูงขึ้น… ถ้าไม่ทำ ก็อยู่ไม่ได้” ภาพสะท้อนจาก คุณประภาพร ผลอินทร์ ตัวแทนเครือข่ายไรเดอร์ ที่ชี้ให้เห็นว่า วิกฤตของแรงงานไรเดอร์กำลังหนักขึ้นเรื่อย ๆ

ไรเดอร์ไม่มีเงินเดือนประจำ วันไหนหยุด รายได้ก็หยุดตามไปด้วย แถมตอนนี้ค่ารอบยังลดลง จากเดิมที่เคยทำงานวันละ 8–10 ชั่วโมง วันนี้หลายคนต้องทำงานยาวถึง 12–14 ชั่วโมงขึ้นไป

“ได้น้อยก็ต้องวิ่งให้มากขึ้น” แต่ถึงจะวิ่งมากขึ้น รายได้ก็ยังไม่แน่นอน เพราะระบบการจัดงานที่ไม่เท่าเทียม

ทำงานกลางแดด ไม่รู้จะป่วยวันไหน

ช่วงเวลาที่ทำรายได้ดีที่สุด คือช่วงเที่ยงถึงบ่าย ซึ่งเป็นช่วงที่ร้อนที่สุดของวัน “หลบร้อนไม่ได้เลย เพราะเป็นช่วงที่ทำเงิน”

ภาพไรเดอร์หลบแดดใต้สะพาน หรือตามร่มไม้ จึงไม่ใช่การพักสบาย แต่เป็นการ “ประคองร่างกาย” เพื่อทำงานต่อ

“ช่วงนี้ฮีตสโตรกเยอะมาก เจอแดดมาก ๆ ก็เป็นได้เลย”

ไรเดอร์ต้องดูแลตัวเองทั้งหมด ทั้งน้ำดื่ม อุปกรณ์ป้องกัน หรือแม้แต่การหาที่พัก แม้ว่าจะรู้สึกร้อน วิ่งไม่ไหว ก็ไม่สามารถยกเลิกงานได้ เพราะถ้ายกเลิก ในอนาคตก็จะมองไม่เห็นงาน ส่งผลกระทบต่อรายได้เราอีก

ร่างกายล้า ใจยิ่งล้า

“ยังไม่รู้เลยว่าจะได้นอนกี่ชั่วโมง”

เมื่อชั่วโมงทำงานยาวขึ้น การพักผ่อนจึงกลายเป็นเรื่องที่ต้องการ หลายคนกินข้าวไม่เป็นเวลา ว่างตอนไหน กินตอนนั้น และเมื่อร่างกายเริ่มไม่ไหว แต่ก็ยังต้องฝืนทำงานต่อ ผลที่ตามมา คือความเสี่ยงบนท้องถนน โดยเฉพาะอุบัติเหตุจากความอ่อนล้า

“มีเคสที่ฝืนวิ่ง แล้ววูบจนเกิดอุบัติเหตุ… บางคนถึงเสียชีวิต”
สิทธิการรักษาพยาบาลที่ต้องจ่ายเอง
ท่ามกลางความเสี่ยงจากการทำงาน ไรเดอร์จำนวนมากยังต้องพึ่งพาสิทธิรักษาพยาบาลพื้นฐาน

“ไรเดอร์ส่วนมากประมาณ 80% จะใช้บัตรทอง”

ขณะที่บางคนมีงานประจำควบคู่ จึงยังใช้สิทธิประกันสังคมได้ และอีกส่วนหนึ่งเลือกส่งประกันสุขภาพเองเพิ่มเติม แม้จะมีระบบรองรับอยู่ แต่เมื่อเทียบกับความเสี่ยงของอาชีพก็ยังถือว่าไม่เพียงพอ

“บางคนปอดมีปัญหาโดยไม่รู้ตัว เพราะเจอฝุ่นทุกวัน” ข้อเสนอสำคัญจึงไม่ใช่แค่การรักษา แต่คือการป้องกัน

“อยากให้มีการตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ ปีละ 2 ครั้ง ตรวจให้รู้ จะได้รักษาได้ทัน”

ความเครียดสะสม กดดันรอบด้าน

ความเครียดเริ่มตั้งแต่เช้า “ตื่นมาคำถามแรกคือ วันนี้จะได้เท่าไหร่” สำหรับพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยว ภาระยิ่งทวีคูณ

“บางคนต้องเอาลูกมาด้วย ไม่ใช่เพราะอยากเอามา… แต่ไม่มีคนเลี้ยง” บางครอบครัวต้องใช้กล้อง CCTV ดูลูกจากระยะไกล ในขณะที่ตัวเองยังทำงานอยู่บนถนน

ข้อเสนอสำคัญคือ “อยากให้มีศูนย์ดูแลเด็กสำหรับแรงงานอิสระ”

ความไม่ปลอดภัย คุกคาม ไม่ให้เกียรติ

ไรเดอร์ โดยเฉพาะผู้หญิง ต้องเผชิญความเสี่ยงจากการทำงานในพื้นที่เปลี่ยวหรือเวลากลางคืน

“ผู้ชายยังกลัวเลย… ผู้หญิงยิ่งกว่า” มีทั้งการคุกคามทางวาจา สายตา และการกระทำ รวมถึงกลุ่ม LGBTQ+ ที่ยังเผชิญการไม่ให้เกียรติในสังคม

“บางคนไม่ให้เกียรติ ไม่เคารพสิทธิ์ แล้วก็เหยียดด้วยซ้ำ”

ทำงานเพื่อ “เติมน้ำมัน” มากกว่าจะมีชีวิตที่ดีขึ้น

ต้นทุนที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะค่าน้ำมัน กลายเป็นภาระสำคัญของไรเดอร์

“ทำงานเพื่ออะไร… เพื่อมาเติมน้ำมัน” รายได้ส่วนหนึ่งหมดไปกับค่าใช้จ่ายพื้นฐาน บางคนต้องห่อข้าวมากินเองเพื่อลดต้นทุน

สิ่งที่ไรเดอร์ต้องการ ไม่ใช่แค่รายได้ แต่คือ “คุณภาพชีวิต”

ข้อเสนอจากเครือข่ายไรเดอร์ ได้แก่

• อยากมีจุดพัก น้ำดื่ม หรือพื้นที่นั่งรอที่เหมาะสม
• อยากให้มีเนอสเซอรี่ราคาที่เข้าถึงได้
•  อยากให้ถนนปลอดภัยและมีไฟส่องสว่าง
•  อยากให้มีสวัสดิการพื้นฐานจากแพลตฟอร์ม
•  รวมถึงความเข้าใจจากผู้ใช้บริการ “อย่าเร่งไรเดอร์มากเกินไป เพราะเสี่ยงอุบัติเหตุจริง ๆ”

เพราะ “ไรเดอร์” ไม่ใช่แค่คนส่งอาหาร แต่คือแรงงานที่กำลังแบกรับความเสี่ยง ทั้งรายได้ สุขภาพ และความปลอดภัย “ยิ่งทำ คุณภาพชีวิตยิ่งถดถอย” คือความจริงของแรงงานจำนวนมากในวันนี้

เรียบเรียงจากงานเสวนา “ส่องกล้องแรงงานไทยในสถานการณ์วิกฤตกับคุณภาพชีวิตที่ถดถอย” วันที่ 29 เมษายน 2569 โรงแรมแมนดาริน สามย่าน กรุงเทพฯ

รับชมเสวนา “ส่องกล้องแรงงานไทยในสถานการณ์วิกฤตกับคุณภาพชีวิตที่ถดถอย” ย้อนหลังได้ที่ https://youtu.be/2rIl2vvsxSI?si=uAsnCd3USHCUTN1D