ข้าวไข่เจียวอิ่มสุขกว่า 2,000 กล่อง! ปรุงสดหน้าทำเนียบ เติมพลังภาคีเครือข่ายสุขภาพ ส่งเสียงแสดงจุดยืนเรียกร้องนายก ถอนร่าง ไม่รับรองกฎหมายกองทุน 4 ฉบับ

วันที่ 27 ตุลาคมที่ผ่านมา ขบวนการสร้างเสริมสุขภาพประชาชน (ขสช.) และภาคีเครือข่ายสุขภาพ 491 องค์กร มากกว่า 1,500 คน รวมตัวกันบริเวณหน้าองค์การสหประชาชาติ (UN) ก่อนเดินเท้าไปยังทำเนียบรัฐบาล เพื่อเรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีและพรรคภูมิใจไทยถอนร่าง หรือไม่รับรองร่างแก้ไขกฎหมาย 4 ฉบับ ได้แก่ กฎหมายกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ไทยพีบีเอส กองทุนผู้สูงอายุ และกองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งประเทศไทย

ภาคประชาชนกังวลว่า การเปลี่ยนแปลงระบบจัดสรรภาษีสุราและยาสูบเพื่อสนับสนุนภารกิจเฉพาะของกองทุน อาจกระทบต่อความมั่นคงของแหล่งเงินทุน ความต่อเนื่องในการทำงาน และความเป็นอิสระขององค์กร รวมถึงลดทอนกลไกภาคประชาสังคมที่ทำงานป้องกันและแก้ไขปัญหาสุขภาพและสังคม

ท่ามกลางการรวมพลังส่งเสียงในครั้งนี้ เครือข่ายชุมชนและมูลนิธิหญิงชายก้าวไกลได้ยกครัว “ข้าวไข่เจียวอิ่มสุข” มาปรุงสด ๆ บริเวณหน้าทำเนียบรัฐบาล จัดเตรียมอาหารกว่า 2,000 กล่อง เพื่อเติมพลังให้กับพี่น้องภาคีเครือข่ายที่มาร่วมแสดงจุดยืน

ย้อนกลับไปในช่วงวิกฤตโควิด-19 ผู้คนจำนวนมากตกงาน ขาดรายได้ และประสบปัญหาในการเข้าถึงอาหาร ขณะเดียวกัน ข้อมูลจากการทำงานของมูลนิธิหญิงชายก้าวไกลยังสะท้อนให้เห็นว่า ความเครียดและความกดดันจากปัญหาเศรษฐกิจและการดำรงชีวิต เป็นปัจจัยหนึ่งที่อาจนำไปสู่ความขัดแย้งและความรุนแรงในครอบครัวได้ มูลนิธิหญิงชายก้าวไกลจึงร่วมกับมูลนิธิเด็ก เยาวชนและครอบครัว และเครือข่ายชุมชน พัฒนาแนวทางช่วยเหลือผู้คนผ่านการทำอาหารพร้อมกิน ภายใต้การสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จนเกิดเป็นโมเดล “ข้าวไข่เจียวอิ่มสุข”

หัวใจสำคัญของข้าวไข่เจียวอิ่มสุข คือการทำให้ทุกคนเข้าถึงอาหารได้ตามกำลังของตัวเอง ผู้ที่ไม่มีรายได้สามารถรับอาหารได้โดยไม่ต้องจ่าย ส่วนผู้ที่พอมีกำลังก็สามารถซื้ออาหารในราคาถูก หรือร่วมบริจาคตามกำลัง เพื่อเป็นทุนหมุนเวียนให้ข้าวไข่เจียวอิ่มสุขเดินหน้าต่อไปได้ ขณะเดียวกัน ยังได้รับการสนับสนุนวัตถุดิบ โดยเฉพาะข้าวสาร พืชผัก จากเครือข่ายชุมชนในต่างจังหวัด ช่วยเติมทรัพยากรให้การแบ่งปันอาหารดำเนินต่อไปได้ท่ามกลางสถานการณ์ที่ยากลำบาก

จากจุดเริ่มต้นที่ต้องการช่วยให้ผู้คนมีอาหารกิน ข้าวไข่เจียวอิ่มสุขค่อย ๆ กลายเป็นกระบวนการสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชน เพราะนอกจากช่วยบรรเทาความเดือดร้อนแล้ว ยังเปิดโอกาสให้คนในพื้นที่มีส่วนร่วมในการทำงาน สร้างอาชีพและรายได้ พร้อมทั้งเรียนรู้การช่วยเหลือและพึ่งพากัน

ที่สำคัญ การดูแลปัญหาปากท้องยังเชื่อมโยงกับการแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว ดังเช่นชุมชนซอยพระเจน ที่ต่อยอดพื้นที่ข้าวไข่เจียวอิ่มสุขให้เป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับผู้หญิงและเด็ก สามารถเข้ามาพูดคุย ขอคำปรึกษา และแบ่งปันปัญหาชีวิตได้ ขณะเดียวกัน กระบวนการทำงานยังช่วยสร้างการเปลี่ยนแปลงในกลุ่มผู้ชายที่เข้าร่วมโครงการ เกิดแกนนำผู้ชายที่เลิกเหล้า ยุติความรุนแรง เปลี่ยนแปลงชีวิตและเห็นคุณค่าในตัวเองมากขึ้น สะท้อนให้เห็นว่าการสร้างโอกาสในการทำมาหากินและการมีพื้นที่ให้เรียนรู้ร่วมกัน สามารถเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและลดปัจจัยเสี่ยงต่อความรุนแรงได้

เมื่อชุมชนมีความเข้มแข็งมากขึ้น โมเดลข้าวไข่เจียวอิ่มสุขยังได้รับการพัฒนาต่อยอดให้สามารถดูแลและพึ่งพาตนเองได้ โดยไม่ต้องพึ่งพางบประมาณสนับสนุน แต่ใช้พลังของคนในชุมชนและทุนที่มีอยู่มาช่วยกันขับเคลื่อน

ขณะเดียวกัน การทำงานยังขยายไปสู่การสร้าง “พื้นที่อิ่มสุข” โดยได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิชีววิถี เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้เรื่องความมั่นคงทางอาหาร ทั้งการปลูกผัก การคัดเลือกเมล็ดพันธุ์ การใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์ และการสร้างแหล่งอาหารในชุมชน ช่วยลดค่าใช้จ่ายและเพิ่มโอกาสในการพึ่งพาตนเอง

จากการช่วยเหลือผู้คนในยามวิกฤต สู่การสร้างอาชีพ พื้นที่ปลอดภัย และความมั่นคงทางอาหาร ข้าวไข่เจียวอิ่มสุขจึงไม่ใช่เพียงครัวที่ทำอาหารแจก แต่เป็นกระบวนการที่ทำให้คนในชุมชนได้กลับมามีบทบาทในการดูแลกันและกัน และร่วมกันสร้างความเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนจากฐานราก

ข้าวไข่เจียวอิ่มสุขกว่า 2,000 กล่องในครั้งนี้ เกิดจากความร่วมแรงร่วมใจของแกนนำและสมาชิกเครือข่ายชุมชนซอยพระเจน เครือข่ายชุมชนเคหะคลองเก้า รวมถึงพี่น้องจากชุมชนสวนหลวง 1 ชุมชนวัดสวัสดิ์วารีศรีมาราม ชุมชนสีคาม ชุมชนไทยเกรียง ชุมชนวัดโพธิ์เรียง และชุมชนวัดอัมพวา ที่สลับสับเปลี่ยนกันมาช่วยเตรียมวัตถุดิบ เจียวไข่ ตักข้าว บรรจุกล่อง และส่งมอบอาหารให้กับผู้เข้าร่วมกิจกรรม

เบื้องหลังอาหารแต่ละกล่องจึงไม่ได้มีเพียงข้าวกับไข่ แต่ยังมีแรงกาย เวลา และน้ำใจของคนจากหลายชุมชนที่พร้อมช่วยเหลือกัน แม้จะเป็นการลงมือทำสิ่งเล็ก ๆ แต่ก็ช่วยเติมพลังให้กับผู้คนที่มาร่วมขับเคลื่อนประเด็นสำคัญของสังคม

สำหรับมูลนิธิหญิงชายก้าวไกลและเครือข่ายชุมชน ข้าวไข่เจียวอิ่มสุขเป็นตัวอย่างของพลังชุมชนที่เติบโตจากการช่วยเหลือกัน ตั้งแต่การสร้างความมั่นคงทางอาหาร การสร้างอาชีพ ไปจนถึงการสร้างพื้นที่ปลอดภัยและความสัมพันธ์ที่เกื้อกูลกัน โดยมี สสส. สนับสนุนการทำงานเพื่อให้ชุมชนสามารถดูแลและพึ่งพาตนเองได้

ด้วยเหตุนี้ การออกมาร่วมแสดงจุดยืนกับ ขสช. และภาคีเครือข่ายสุขภาพในครั้งนี้ จึงเป็นอีกส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนเพื่อปกป้องระบบสร้างเสริมสุขภาพที่ทำให้ภาคประชาชนมีทรัพยากรและกลไกในการทำงานดูแลผู้คนอย่างต่อเนื่อง เพราะการสร้างสังคมที่ทุกคนมีคุณภาพชีวิตที่ดี ไม่ได้เกิดจากการช่วยเหลือกันในระดับชุมชนเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องอาศัยนโยบายและระบบสนับสนุนที่เอื้อให้การทำงานเหล่านี้เดินหน้าต่อไปได้

ข้าวไข่เจียวอิ่มสุขกว่า 2,000 กล่องในวันนั้น จึงไม่เพียงเติมพลังให้กับผู้ที่มาร่วมขบวน แต่ยังสะท้อนเจตนารมณ์เดียวกันว่า ไม่ว่าจะเป็นการลงมือดูแลผู้คนในชุมชนหรือการออกมาส่งเสียงในระดับนโยบาย ทุกการขับเคลื่อนล้วนมีเป้าหมายเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชน